Meer ruimte voor gemeentelijke verantwoordelijkheid water

Het huidige rioolrecht verdwijnt. Vanwege de vergroting van de verantwoordelijkheden voor gemeentelijke watertaken komt er een nieuwe bestemmingsheffing. De heffing mag hooguit kostendekkend zijn. Gemeenten moeten inwoners en het Rijk inzicht geven in de opbrengsten uit de heffing en de investeringen in het waterbeleid. Hiertoe heeft het kabinet op voorstel van minister Remkes van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties besloten. Het wetsvoorstel geeft gemeenten de ruimte voor maatwerk in de financiering van de gemeentelijke watertaken, zoals bij de ontkoppeling van het regenwater van het riool.

Gemeenten krijgen naast de verantwoordelijkheid voor het beheer van afval- en regenwater de verantwoordelijkheid voor het verwerken van overtollig grondwater. Het huidige rioolrecht wordt door de 'Wet gemeentelijke watertaken' vervangen door een bestemmingsheffing. Het kabinet beoogt geen wijziging in het heffingssysteem dat gemeenten al gebruiken voor het rioolrecht. Gemeenten blijven vrij in de keuze van de belastingplichtige (eigenaar of gebruiker) en de maatstaf (berekening) van de heffing.

De heffing is begrensd: alleen de bij de wet genoemde kosten mogen verhaald worden. Uitgangspunt bij het wetsvoorstel is dat inwoners van een gemeente inzicht moet kunnen krijgen in de opbrengsten van de heffing en de kosten voor de watertaken. Het Rijk volgt de ontwikkeling van de lasten via de Monitor Inkomsten Lokale Heffingen. Het kabinet beperkt zich tot sturing op hoofdlijnen en biedt medeoverheden meer vrijheid. Dit is ook een van de uitgangspunten van de Code Interbestuurlijke Verhoudingen.

De nieuwe zorgplicht voor gemeentelijke watertaken is een uitvloeisel van het in 2003 getekende Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW). In het NBW zijn door het Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen afspraken gemaakt om de waterproblematiek in Nederland aan te pakken. Hier zijn onder andere extra watertaken voor gemeenten uit voortgekomen. De totale kosten van het NBW zijn tot 2015 begroot op 8 miljard euro. De kosten die zijn gemoeid met de gemeentelijke watertaken binnen het akkoord, kunnen via de nieuwe heffing worden opgebracht. Het NBW heeft tot doel om in de periode tot 2015 de waterhuishouding te verbeteren en daarna op orde te houden.

Zo wordt op de meeste plaatsen het regenwater nog via de riolering afgevoerd. Bij hevige regenval stromen verouderde of te kleine riolen over. Het vervuilde rioolwater loopt dan in de sloten. Veel gemeenten zullen het regenwater op den duur apart gaan afvoeren. De voordelen zijn: geen overbelast riool na hevige regenval en het regenwater kan bijvoorbeeld worden gebruikt om het grondwaterpeil weer op niveau te brengen.

De ministerraad heeft ermee ingestemd dat het wetsvoorstel voor advies aan de Raad van State zal worden gezonden. De tekst van het wetsvoorstel en van het advies van de Raad van State worden pas openbaar bij indiening bij de Tweede Kamer.

Bron:  Ministerraad, 8  april2005