Permanente bewoning... een uiteenzetting

Permanente bewoning wordt door veel gemeenten (en tegenwoordig ook steeds meer door de Rijksoverheid) als een hardnekkig probleem ervaren. Bewoners van recreatiewoningen, die hier het gehele jaar verblijven, maken gebruik van de gemeentelijke (o.a. sociale en openbare) voorzieningen zonder daar voor te betalen (dit doen ze nl. in de gemeente waar ze ingeschreven staan) en dit steekt de meeste gemeenten nogal. Maar er is meer. Hieronder volgt een korte uiteenzetting over de permanente bewoning.

Recreatiewoningen zijn in eerste aanleg gebouwd voor recreatief gebruik. Door diverse oorzaken wordt de functie van recreatiewoning in vele gevallen vervangen door de functie van hoofdverblijf. Dat dit op veel plaatsen het geval is kunnen we opmaken uit landelijke cijfers: 8,5% van de recreatiewoningen wordt voor permanente bewoning aangewend. Er zijn geen cijfers bekend hoe dit aantal zich op de Kop van Goeree verhoudt. Wel is bekend dát het gebeurt. We spreken hier voornamelijk over permanente bewoning in recreatiewoningen; de permanente bewoning op stacaravanterreinen is vrijwel nihil. Dit mede doordat bijna alle campings gedurende de wintermaanden gesloten zijn. Daarbij wordt bijna altijd het water en vaak ook de elektriciteit afgesloten.

Een definitie voor permanente bewoning is nog altijd niet vastgesteld. Er is, in tegenstelling tot wat veel mensen denken, geen termijn die aangeeft of er wel of niet sprake is van permanente bewoning. Dit zou permanente bewoning in de hand kunnen werken, doordat een vakantie er al toe zou leiden dat aan het criterium voldaan zou worden. In verschillende rapporten en uitspraken worden verschillende definities vastgesteld. Allen hebben zij twee dingen gemeen. De recreatiewoning moet het hoofdverblijf zijn én de bewoner heeft geen andere woning die geschikt is voor permanente bewoning (o.a. Recron, 2002:4 en Provincie Zeeland, 2001:10).

Voor de toename van permanente bewoning zijn een aantal oorzaken te noemen:

• Recreatiewoningen worden tegenwoordig steeds luxer. Daardoor worden zij meer geschikt als permanent verblijf. Bovendien zijn deze veel goedkoper dan huizen op de momenteel dure woningmarkt.
• Er is een te grote vraag naar woningen wat leidt tot een krappe woningmarkt. Dit heeft er vaak mee te maken dat het woningcontingent van gemeenten een verdere uitbreiding niet toelaat. Ook ruimtegebrek kan een oorzaak zijn. Uit onderzoeken blijkt dat degenen die permant een recreatiewoning bewonen niet alleen vutters en gepensioneerden zijn. Ook veel starters en mensen met sociale problemen (waaronder echtscheidingen) maken gebruik van recreatiewoningen.
• Er is nog altijd geen effectief handhavingsinstrument voor gemeenten beschikbaar. Optreden tegen permanente bewoning en het daarbij verzamelen van bewijslast blijkt vaak moeilijk. Uit diverse gerechtelijke uitspraken blijkt namelijk dat het feit dat een persoon zich ingeschreven heeft in de Gemeentelijke Basis Administratie (GBA) niet voldoende is als bewijs voor permanente bewoning.

Het verzamelen van bewijslast is onder meer moeilijk door de Wet Persoonsregistraties en Privacyreglementen. In 2001 werd de gemeente Harderwijk nog door de arrondissementsrechtbank te Arnhem bestraft omdat zij observaties hielden op een privé-terrein. De bewoners voelden zich hierdoor ernstig in hun privacy aangetast en maakten bezwaar bij de rechter. De gemeente moest alle verzamelde bewijslast vernietigen (lees uitspraak ).

Zoals bij alles zijn ook bij permanente bewoning voor- en nadelen te bedenken. Voordelen zijn:

• Permanente bewoning levert stabiele inkomsten op voor de verhuurder (tijdens het laagseizoen bijvoorbeeld).
• Onderhoud van de recreatiewoning gaat 's winters gewoon door, omdat dit nu door de nieuwe huurders/eigenaar wordt verricht.
• Permanente bewoning leidt tot een hoger inwoneraantal. Deze bewoners maken gebruik van de lokale ondernemingen en openbare voorzieningen. In sommige gevallen kan dit leiden tot het behoud van de openbare voorzieningen.
• De veiligheid op de recreatieterreinen neemt toe doordat er continue bewoners zijn.
• Er is opvang van woningzoekenden die de markt niet kan bieden.

Nadelen van permanente bewoning zijn:

• De behoefte aan recreatiewoningen neemt niet af, terwijl het aantal te verhuren recreatiewoningen wel afneemt. Dit zorgt voor een tekort aan recreatiewoningen.
• Permanente bewoning biedt minder economische voordelen. De permanente bewoners maken namelijk niet continue gebruik van de toeristische voorzieningen en attracties.
• Permanente bewoners hebben een ander leefpatroon dan de normale vakantiegasten. Permanente bewoners kunnen zich daardoor irriteren aan het 'uitgelaten gedrag' van vakantiegasten. Ook andere verschillen in leefstijl kunnen tot irritaties en spanningen leiden.
• De toegenomen vraag naar recreatiewoningen zorgt ervoor dat de prijs van recreatiegrond wordt opgedreven.
• De permanente bewoners (uit andere gemeenten) dragen niet bij aan de openbare voorzieningen, terwijl zij hier wel gebruik van maken. Bovendien leggen zij beslag op de sociale- en zorgvoorzieningen. Het aanbod hiervoor is feitelijk te klein en loopt daardoor niet meer gelijk met de behoeften van de plaatselijke bewoners.

Om permanente bewoning tegen te gaan kan de gemeenten de volgende stappen ondernemen:

• Controle d.m.v. de GBA, ziekenfonds, kentekenregistratie, meldingen van burgers en ondernemers, waarnemingen ter plaatse (slechts beperkt mogelijk i.v.m. privacyschending) en controle van het opgegeven adres.
• Bestuursdwang, d.w.z. indien voldoende bewijs is verzameld de woning verzegelen en ontruimen wanneer de bewoners geen gehoor geven aan het verzoek het permanente gebruik te beëindigen - art. 5 Algemene Wet Bestuursrecht ().
• Dwangsom op basis van de Algemene Wet Bestuursrecht ()

Een convenant sluiten met de gemeente is een mogelijkheid om gezamenlijk tot een akkoord te komen. Een convenant heeft een symbolische waarde. Er zitten namelijk geen juridisch afdwingbare gevolgen aan. Toch vindt hier een verschuiving plaats van de controleplicht van de gemeente naar de recreatieondernemer. Bovendien dient iedere recreatieondernemer zelfstandig te besluiten of deze een convenant met de gemeente wil aangaan. Veero zal een dergelijk convenant daarom niet met de gemeente aangaan, maar laat de beslissing hierover aan de zelfstandige recreatieondernemer.

Meer informatie over permanente bewoning?

Ministerie van VROM, dossier Recreatiewoningen

Landelijke Organisatie voor Permanent Wonen (LOPW)

Vereniging van Recreatieondernemers Nederland (Recron) - zie o.a. standpunt Tweede Woningen